historia tiele wincklerow
Historia rodu Tiele-Wincklerów

Założycielem rodu Tiele-Wincklerów był Hubert von Tiele-Winckler. Swoją pozycję i bogactwo zawdzięczał głównie małżeństwu z Valeską Winckler, której ojciec Franz Xawery Winckler był posiadaczem ziemskim, współwłaścicielem kilkudziesięciu kopalń, a także współzałożycielem miasta Katowice.

Franz WincklerPoczątkowo Franz Winckler pracował jako sztygar w kopalnii "Maria" w Miechowicach. W 1826 roku poślubił Alwinę Kalide - córkę jednego z inżynierów tejże kopalni. Franz Winckler dzięki swym umiejętnościom i ciężkiej pracy szybko zaczął pełnić obowiązki pełnomocnika Franza Aresina, który był właścicielem kopalni. W roku 1831 Franz Aresin umiera, a rok później - w 1832 - wskutek epidemii śmierć ponosi również żona Franza Wincklera - Alwina Kalide oraz jedna z ich córek Maria. Franz Winckler wraz ze swoją drugą córką Valeską unikają śmierci. W roku 1833 Franz Winckler poślubił wdowę po Aresinie - Marię Aresin (z domu Domes) i stał się głównym zarządcą jej dóbr. W październiku 1840 roku Franz Winckler z rąk króla pruskiego Fryderyka Wilhelma IV otrzymuje tytuł szlachecki, a dzięki swej dobroczynności zdobywa uznanie i poważanie miejscowej ludności, która z niedowierzaniem przyjmuje wieść o jego śmierci w 1851 roku.



Hubert Gustaw von Tiele-Winckler W 1853 r. umiera również druga żona Franza - Maria Aresin, a jedyną spadkobierczynią majątku po Franzu i Marii była córka Franza - Valeska. Dnia 7 listopada 1854 roku Valeska poślubiła podporucznika wojsk pruskich Huberta Gustawa von Tielego. To właśnie Hubert w 1863 r. postanawia nabyć posiadłość w Mosznej. Hubert Gustaw von Tiele-Winckler po śmierci żony Valeski w 1883 r. ożenił się z Rosą von der Scheunburg, a 10 lat później zmarł (w 1893 r.). Po śmierci Huberta i Valeski Wincklerów cały majątek po rodzicach odziedziczył ich syn Franz Hubert. To właśnie jemu zamek w Mosznej zawdzięcza swój obecny wygląd. Franz Hubert Tiele-Winckler pragnął aby obiekt w Mosznej był chlubą jego rodu, dlatego nie szczędził na niego środków. Najpierw odrestaurował wnętrza zamku, które uległy zniszczeniu w wielkim pożarze w czerwcu 1896 roku, a kilkanaście lat później (1912-1914) znacznie go rozbudował (wówczas powstało skrzydło zachodnie zamku). Franz Hubert i jego żona Jelka Tiele-Winckler byli znani ze swej charytatywnej działalności, dzięki nim w Mosznej i pobliskiej okolicy wybudowano między innymi bibliotekę, szkołę oraz szpital, także linia kolejowa przebiegająca przez Mosznę (relacji Gogolin-Prudnik) była przez nich współfinansowana. W swej posiadłości Franz Hubert gościł nawet cesarza Wilhelma II, jednak w okresie pierwszej wojny światowej Franz musiał opuścić zamek w Mosznej aby poddać się leczeniu w zagranicznych ośrodkach, umiera w Lucernie w grudniu 1922 roku.


Ewa von Tiele-Winckler Pisząc o dziejach rodu Tiele-Wincklerów należy również wspomnieć o Ewie von Tiele-Winckler. Ewa - nazywana także Matką Ewą - była córką Valeski i Huberta, siostrą Franza Huberta. Całe swoje życie poświęciła na pomaganiu ludziom chorym i samotnym, a przede wszystkim porzuconym dzieciom. W 1893 roku Ewa założyła swój diakonat. Prowadziła kilkadziesiąt domów dla bezdomnych, a sława o jej niezwykłej dobroci wykraczała daleko poza granice kraju, gdyż jej diakonat prowadził pracę misyjną w różnych zakątkach świata (nie tylko w Europie). Choć bogactwo jej rodziców pozwalało aby żyć w dostatku, ona wolała spędzić życie w bardzo skromnym domku, niosąc bezinteresowną pomoc najbardziej potrzebującym. Matka Ewa pracowała między innymi jako pielęgniarka, kucharka oraz sprzątaczka. Zmarła w Miechowicach w 1930 roku, a w jej dawnym domu mieści się obecnie muzeum.


grobowce Tiele-Wincklerow Grobowce przedstawicieli rodu Tiele-Wincklerów znajdują się w parku w Mosznej, nieopodal zamku, na malowniczej polanie, na niewielkim pagórku, wśród drzew i krzewów azalii, pod wielkim kamiennym krzyżem. Są tu grobowce między innymi Huberta von Tiele-Wincklera, jego dwóch żon: Valeski oraz Rosy, syna Franza (który był założycielem tego cmentarza). Pochowani są tu także dwaj synowie Franza: Peter Hubert oraz Klaus Peter. Cmentarz zdecydowano się umiejscowić nieco dalej od zamku, aby uniknąć bardzo podmokłych gruntów, w których niemożliwe było dokonanie pochówku.



Oczywiście historia rodu Tiele-Wincklerów jest znacznie bogatsza i pełna wielu bardzo interesujących wydarzeń, powyższy opis stanowi jedynie skrót ich dziejów. Ród Tiele-Wincklerów liczył wielu przedstawicieli (tylko Hubert i Valeska posiadali ośmioro dzieci), jednak w tym opracowaniu próbowano skupić się na osobach, które miały największy wpływ na losy zamku w Mosznej.



Słownik:

Hubert Gustaw von Tiele-Winckler (1823-1893) - założyciel rodu Tiele-Wincklerów
Franz Winckler (1803-1851) - górnośląski przemysłowiec, współzałożyciel Katowic
Valeska Winckler (1829-1880) - pierwsza żona Huberta, córka Franza Wincklera
Franz Hubert von Tiele-Winckler (1857-1922) - syn Huberta i Valeski
Jelka Tiele-Winckler (1857-1942) - żona Franza Huberta
Ewa von Tiele-Winckler (1866-1930) - córka Huberta i Valeski, siostra Franza Huberta